Hâkim ve savcı adaylığı, kaymakamlık ve uzman yardımcılığı 2026: Şartlar ve sınavlar

Hâkim ve savcı adaylığı, kaymakam adaylığı ve uzman yardımcılığı kamuda “kariyer mesleği” denen üç ayrı giriş kapısıdır; üçü de ayrı kanuna tabidir. 30 Eylül 2026 itibarıyla takvimi açıklanmış tek büyük alım, Gelir İdaresi Başkanlığı’nın 860 kişilik gelir uzman yardımcısı alımıdır: ön başvurular 20-22 Ekim 2026’da alınacak, yazılı sınav 21 Kasım 2026’da yapılacak. Adalet ve İçişleri bakanlıkları ise son yazılı sınavlarını aralık 2025’te yaptı ve 2026 için yeni ilan yayımlamadı. Üçünün ortak yanı, yarışma sınavıyla girilmesi ve asıl unvana ancak bir yetişme döneminin sonunda geçilmesi. Öğrenim, yaş, KPSS’nin rolü ve unvanı kaybetme riski ise her birinde farklı işliyor.

Son güncelleme: 30 Eylül 2026

Üç kariyer mesleğinde şu an hangi aşamadayız?

Yeni ilanlar için açıklanmış takvim yok. Geçmiş dönemlerde hâkim ve savcı yardımcılığı ilanı sonbaharda çıktı; bu bir eğilimdir, kural değil.

Hâkim ve savcı adaylığına kimler başvurabiliyor?

Önce isim düzeltmesi: 2802 sayılı Kanun’daki “adaylık” ibaresi, 23 Haziran 2022 tarihli 7413 sayılı Kanun’la “hâkim ve savcı yardımcılığı” oldu ve bu hükümler 1 Ocak 2023’te yürürlüğe girdi. Kanunun 8. maddesine göre aranan başlıca şartlar:

• Öğrenim: Adli yargı için hukuk fakültesi mezunu olmak ya da yabancı bir hukuk fakültesini bitirip denklik almak.
• Yaş: Giriş sınavının yapıldığı yılın 1 Ocak’ı itibarıyla 35 yaşını doldurmamış olmak.
• Ön sınav: Hukuk Mesleklerine Giriş Sınavı (HMGS) veya İdari Yargı Ön Sınavı’nda (İYÖS) başarılı olmak. 2019’da 7188 sayılı Kanun’la gelen bu şart en çok gözden kaçırılan basamak.
• Avukatlıktan geçiş: Fiilen en az üç yıl avukatlık yapmış ve 45 yaşını doldurmamış olanlar, kendi aralarında yapılan ayrı sınavla geçebiliyor.
• Genel şartlar: Türk vatandaşlığı, kamu haklarından yasaklı olmamak, askerlikle ilişiği bulunmamak, kanundaki suçlardan hükümlü olmamak.

Bu sınav KPSS’den bağımsızdır; katılmak için KPSS puanı istenmez. Yine de içeriği KPSS A grubu alan bilgisiyle örtüşür.

Adli yargı ile idari yargı arasındaki fark nedir?

Adli yargıda hem hâkim hem savcı yardımcısı alınır ve hukuk fakültesi mezunu olmak şarttır. İdari yargıda yalnızca hâkim yardımcısı alınır; hukuk fakültesi dışından alınanlar, o dönemki hâkim yardımcısı sayısının yüzde yirmisini geçemez. Bu kontenjan siyasal bilgiler, idari bilimler, iktisat ve maliye alanlarında en az dört yıllık yükseköğrenim yapmış adaylara açıktır; İYÖS de bu grup içindir.

Yazılı sınav ve mülakat nasıl değerlendiriliyor?

Yazılı yarışma sınavını ÖSYM yapar. Değerlendirmede genel yetenek ve genel kültür yüzde 20, alan bilgisi yüzde 80 ağırlıktadır. Yazılıda 100 üzerinden en az 70 almak şarttır; barajı geçenler arasından ilan edilen kadro sayısının bir katı fazlası aday mülakata çağrılır. Bu oran 7524 sayılı Kanun’la “iki katı”ndan indirildi.

Mülakatı bakan yardımcısı başkanlığındaki yedi üyeli kurul yapar; beş ölçüt 20’şer puan üzerinden değerlendirilir ve üye notlarının ortalaması en az 70 olmalıdır. Sık yapılan hata da burada: yazılı notunun yüzde 70’i ile mülakat notunun yüzde 30’u toplanır. Hukuk doktorası yapanlar yalnızca mülakata girer.

Yardımcılık süreci kaç yıl sürüyor, sonunda ne oluyor?

Kanunun 10. maddesine göre süre üç yıldır. 7 Mayıs 2024 tarihli ve 32539 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan yönetmelik bu süreyi temel eğitim üç ay, görev dönemi 30 ay, son eğitim üç ay olarak bölüyor. Eğitimler Türkiye Adalet Akademisi’nde verilir, görev dönemi eğitici hâkim ve savcıların nezaretinde geçer; temel eğitim, iki ara dönem ve son eğitim sonunda ayrı sınavlar yapılır. Başarı için yazılı sınavlar nihai puanının yüzde 50’si, sözlü puanının yüzde 25’i ve dönem puanlarının yüzde 25’i toplamı en az 70 olmalıdır. Mesleğe kabule Hâkimler ve Savcılar Kurulu karar verir; görev yerleri kurayla belirlenir.

2026’da hâkim ve savcı yardımcılığı ilanı çıktı mı?

Hayır. Son ilan 14 Ekim 2025’te çıktı ve 850 adli yargı hâkim ve savcı yardımcısı, 100 avukatlıktan geçiş, 50 idari yargı hâkim yardımcısı olmak üzere 1.000 kadroyu kapsıyordu. Sınav 20-21 Aralık 2025’te yapıldı, mülakatlar baharda bitti ve 4 Eylül 2026’da atama duyurusu çıktı. Ön sınav ayağı işliyor: 2026-HMGS/1 26 Nisan, 2026-HMGS/2 ile 2026-İYÖS 27 Eylül 2026’da yapıldı. Bakanlığın diğer kadroları için 7.615 kişilik alım yazımıza bakabilirsiniz.

Kaymakam adaylığında 1 Eylül 2026’da ne değişti?

En kritik değişiklik 15 Ocak 2026 tarihli ve 33138 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan yönetmelikle geldi: KPSS şartı geri döndü. Kaymakam Adayları Yönetmeliği’ne eklenen hükme göre, Bakanlıkça belirlenen KPSS puan türünden en az 70 alanlar arasından, ilan edilen kadro sayısının yirmi katı aday yazılıya çağrılıyor. Hüküm 1 Eylül 2026’da yürürlüğe girdi; İçişleri Bakanlığı puan türünü KPSSP32 olarak açıkladı ve puanın iki yıl geçerli olduğunu hatırlattı. Ayrıntı için KPSS puanı hesaplama rehberimize ve 2026 KPSS takvimine bakabilirsiniz.

Hangi bölüm mezunları kaymakam olabiliyor?

Aynı değişiklik öğrenim şartını da yeniden yazdı. Doğrudan başvurabilenler: en az dört yıllık lisans veren fakültelerin uluslararası ilişkiler, siyaset bilimi, kamu yönetimi, iktisat, işletme, maliye, finans, ekonometri, çalışma ekonomisi ve endüstri ilişkileri bölümleri; bu bölümlerin müfredatındaki derslerin en az yüzde seksenine sahip diğer bölümler; ve hukuk fakülteleri.

Mühendislik fakülteleri ile tarih, sosyoloji, halkla ilişkiler ve tanıtım, psikoloji mezunları artık doğrudan başvuramıyor; bu adayların uluslararası ilişkiler, siyaset bilimi, kamu yönetimi, hukuk, maliye veya iktisat alanlarından birinde tezli lisansüstü eğitimini tamamlamış olması gerekiyor. Yaş şartı yönetmelikte değil sınav ilanında yer alıyor; 2025 ilanında 35’ti.

Kaymakam adaylığı sınavı nasıl yapılıyor?

Yazılıyı ÖSYM yapıyor. 2025 ilanına göre sınav 120 soru ve 165 dakikaydı: 42 soruluk genel yetenek ve genel kültür testi ile 78 soruluk alan bilgisi testi (anayasa hukuku, idare hukuku, Türkiye’nin idari yapısı, mahalli idareler, ekonomi). Dört yanlış bir doğruyu götürüyor. 70 ve üzeri alanlardan kadronun dört katı aday mülakata çağrılıyor; yedek liste ilan edilmiyor.

Kaymakam adayı üç yılını nasıl geçiriyor?

Bakanlık bu stajların sıra ve sürelerini değiştirmeye yetkili. Süreçte iki eleme noktası var. Birincisi kaymakamlık tezi: konuyu Bakanlık belirliyor, tez komisyon huzurunda savunuluyor, ikinci kez de yeterli bulunmayan genel idare hizmetleri sınıfına geçiriliyor. İkincisi kurs sonu sınavı: Değerlendirme Kurulu önündeki sözlü sınavda 60’ın altı yetersiz, 60-70 yeterli, 71-85 başarılı, 86-100 üstün başarılı sayılıyor. Yetersiz alanlar 30 gün içinde ikinci sınava giriyor; orada da başaramayan sınıf değiştiriyor.

Kursa çağrılmak için adaylıkta iki buçuk yılı doldurmuş, tezi başarılı bulunmuş ve stajları tamamlamış olmak gerekiyor. Atanacak ilçeler kurayla belirleniyor; kurs sonu sınavında ilk üçe girenler kuraya katılmıyor.

Uzman yardımcılığı nedir, hangi kurumlarda var?

Uzman yardımcılığı tek bir kuruma değil, çok sayıda kuruma yayılmış bir kariyer kapısıdır ve çerçevesini 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun ek 41. maddesi çizer. Maddeye göre, Cumhurbaşkanlığı teşkilat kararnamelerinde öngörülmesi kaydıyla bakanlıkların ve diğer kamu kurumlarının merkez teşkilatlarında, YÖK Başkanlığında, Yükseköğretim Kalite Kurulunda ve Genelkurmay ile kuvvet komutanlıklarının merkez karargâhlarında uzman ve uzman yardımcısı istihdam edilebilir. Aynı hükümler TBMM yasama uzmanları, 5018 sayılı Kanun’un eki (III) sayılı Cetveldeki düzenleyici ve denetleyici kurumlar (SPK, BDDK, EPDK, RTÜK, KVKK) ve TMSF için de geçerlidir.

Atanmak için 657’nin 48. maddesindeki genel şartlara ek olarak yarışma sınavını kazanmak ve dört yıllık hukuk, siyasal bilgiler, iktisat, işletme veya İİBF programlarından ya da kurum yönetmeliğinde sayılanlardan mezun olmak gerekir.

Giriş sınavı nasıl işliyor?

Giriş sınavı KPSS sonuçlarına dayanır ve iki modelden biriyle yapılır: yazılı ve sözlü ya da yalnızca sözlü. Puan türleri, taban puan ve çağrılacak aday sayısı kurum duyurusunda ilan edilir; kanun yalnızca tavan koyar:

• Çağrılacak aday sayısı, kadro sayısının yirmi katını aşamaz.
• Yalnızca sözlü yapılıyorsa çağrılacak aday sayısı kadronun dört katını geçemez.
• Yazılı yapılıyorsa, 70 puandan az olmamak üzere kadronun dört katına kadar aday sözlüye çağrılır.
• Sözlüde bilgi düzeyi 50, kalan beş ölçüt onar puan üzerindendir; ortalama en az 70 olmalıdır.
• Asıl aday kadro sayısı kadardır, yedek liste kadronun yarısını geçemez.

Üç yıl, tez, yeterlik sınavı ve YDS zinciri

Uzman yardımcılığının ayırt edici yanı, girişten sonra süren elemedir. Ek 41’deki zincir şöyle işler: atananlar en az üç yıl çalışmak ve birimlerince belirlenen konuda hazırlayacakları uzmanlık tezinin jüri tarafından kabul edilmesi kaydıyla yeterlik sınavına girmeye hak kazanır. Tezini süresinde sunmayana altı ayı aşmamak üzere ek süre verilir; yeterlik sınavı ise en geç altı ay içinde yapılır.

Sınavı geçmek de tek başına yetmez. Uzman kadrosuna atanabilmek için YDS’den asgari (C) düzeyi ya da denk bir belge, yeterlik sınavından itibaren en geç iki yıl içinde alınmalıdır; Dışişleri Uzmanlığında eşik (B) düzeyidir. Halkalardan biri koparsa sonuç ağırdır: ilave sürede tezini sunmayanlar, ikinci tezi de reddedilenler, ikinci yeterlik sınavında da başarısız olanlar ve dil şartını sağlamayanlar uzman yardımcısı unvanını kaybeder ve memur kadrosuna atanır.

Gelir uzman yardımcılığı neden farklı kurallara tabi?

Ek 41’deki hükümler merkez teşkilatı kadroları için geçerlidir; Gelir İdaresi Başkanlığı’nın gelir uzman yardımcısı kadroları taşraya aittir ve Gelir Uzmanlığı Yönetmeliği’ne tabidir. Sonuç: gelir uzman yardımcılarından tez istenmez ve YDS (C) şartı aranmaz. Asgari üç yıl çalışanlar yazılı ve sözlü yeterlik sınavına çağrılır; başarı sırası iki puanın ortalamasıdır ve ikinci sınavda da başaramayan unvanını kaybeder.

GİB 860 gelir uzman yardımcısı alımı: takvim ve şartlar

Başkanlığın 3 Ağustos 2026 tarihli duyurusuna göre 860 gelir uzman yardımcısı alınacak. Kadrolar İstanbul hariç 80 ile dağıtıldı; en yüksek pay 132 kişiyle Ankara’nın; bunun 105’i merkezde. Ankara’yı 25 ile İzmir ve 23 ile Kocaeli izliyor.

Şartlar: 657’nin 48/A maddesindeki genel şartlar; 1 Ocak 1991 ve sonrası doğumlu olmak (35 yaş sınırı); hukuk, siyasal bilgiler, iktisat, işletme veya İİBF mezunu olmak; 2025 ya da 2026 KPSS’de KPSSP17, KPSSP18, KPSSP22, KPSSP23, KPSSP47 ve KPSSP48 türlerinden birinden 65 ve üzeri puan.

Adaylar en fazla beş il tercih ediyor; başvuru il bazında kadronun beş katını aşarsa en yüksek puandan başlanarak beş katı aday çağrılıyor. Konu ağırlıkları hukuk, maliye ve muhasebe için yüzde 25’er, iktisat için yüzde 20, Atatürk ilkeleri ve inkılâp tarihi için yüzde 5; yanlış cevaplar doğruları götürmüyor. 70 ve üzeri alanlardan, tercih edilen il için kadronun iki katı aday sözlüye çağrılıyor ve giriş puanı iki sınavın ortalaması oluyor. Atananlar o yerde beş yıl çalışmak zorunda.

Üç kariyer mesleği tek tabloda nasıl karşılaştırılır?

Güvenlik soruşturması üçünde de yapılıyor mu?

Evet, ama kapsamları farklı. 17 Nisan 2021 tarihli ve 31457 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 7315 sayılı Kanun’a göre arşiv araştırması, ilk defa veya yeniden memuriyete atanacakların tamamı hakkında yapılıyor; adli sicil kaydı, kolluk kayıtları ve kesinleşmiş mahkeme kararları inceleniyor. Güvenlik soruşturması ise kanunda sayılan hassas görevler için buna eklenen ek araştırma; hâkim ve savcı yardımcılığı bu kapsamda ve 2802 sayılı Kanun’un ek 1. maddesi ikisini birlikte zorunlu kılıyor.

Giriş sınavı ilanları nereden takip edilir?

• Resmî Gazete: Uzman yardımcılığı duyuruları çoğunlukla ilan bölümünde çıkıyor.
• Kurumun sitesi: pgm.adalet.gov.tr, icisleri.gov.tr ve gib.gov.tr. 2802 sayılı Kanun, duyurunun başvuru bitiminden on beş gün önce yüksek tirajlı bir gazetede de çıkmasını zorunlu kılıyor.
• ÖSYM: Üç alanda da yazılıyı ÖSYM yaptığı için işlemler ais.osym.gov.tr’den yürüyor.
• Kariyer Kapısı: Birçok kurumun başvuru ekranı burada; kullanımını Kariyer Kapısı rehberimizde, bakanlık ilanlarının takibini bu yazımızda anlattık.

Sık sorulan sorular

Hâkim ve savcı adaylığı için KPSS puanı gerekiyor mu?

Hayır. 2802 sayılı Kanun’da atanma şartları arasında KPSS puanı yok; yazılı yarışma sınavı ÖSYM’nin yaptığı bağımsız bir sınav. Zorunlu olan, HMGS veya İdari Yargı Ön Sınavı’nda başarılı olmaktır.

Kaymakam olmak için hangi KPSS puanı gerekiyor?

1 Eylül 2026’da yürürlüğe giren düzenlemeye göre Bakanlıkça belirlenen puan türünden en az 70 puan gerekiyor; Bakanlık bu türü KPSSP32 olarak açıkladı; barajı geçenlerden kadronun yirmi katı aday yazılıya çağrılıyor ve fiilî taban puan her dönem değişiyor.

Sosyoloji veya psikoloji mezunu kaymakam olabilir mi?

Doğrudan olamaz. 15 Ocak 2026 tarihli değişiklikten sonra bu bölümlerin mezunlarının uluslararası ilişkiler, siyaset bilimi, kamu yönetimi, hukuk, maliye veya iktisat alanlarından birinde tezli lisansüstü eğitimi tamamlaması gerekiyor. Tezsiz programlar kabul edilmiyor.

Uzman yardımcısı yeterlik sınavında başarısız olursa ne oluyor?

Bir yıl içinde ikinci sınav hakkı veriliyor. İkinci sınavda da başaramayanlar, ilave sürede tezini sunmayanlar, ikinci tezi de reddedilenler ve süresinde YDS (C) şartını yerine getirmeyenler uzman yardımcısı unvanını kaybediyor ve memur kadrolarına atanıyor.

Gelir uzman yardımcılığında tez ve yabancı dil şartı var mı?

Hayır. Bu kadrolar taşra teşkilatına ait olduğu için ek 41’deki tez ve YDS hükümleri uygulanmıyor; asgari üç yıl çalışanlar yazılı ve sözlü yeterlik sınavına giriyor.

Kaynaklar

• Mevzuat Bilgi Sistemi, 2802 sayılı Kanun
• Mevzuat Bilgi Sistemi, 657 sayılı Kanun
• Resmî Gazete, Hâkim ve Savcı Yardımcılığı Yönetmeliği
• Adalet Bakanlığı PGM, HMGS ve İYÖS ilanı (2026)
• Adalet Bakanlığı PGM, mülakat sonuç duyurusu
• Mevzuat Bilgi Sistemi, Kaymakam Adayları Yönetmeliği
• Resmî Gazete, Kaymakam Adayları Yönetmeliğinde Değişiklik
• İçişleri Bakanlığı, Kaymakam adaylığında KPSS şartı duyurusu
• İçişleri Bakanlığı, 2025 kaymakam adaylığı sınav ilanı
• İçişleri Bakanlığı, Kaymakam adaylığı mülakat duyurusu
• Gelir İdaresi Başkanlığı, Gelir uzman yardımcılığı duyurusu
• Mevzuat Bilgi Sistemi, Gelir Uzmanlığı Yönetmeliği
• Resmî Gazete, 7315 sayılı Kanun (güvenlik soruşturması)
• Anadolu Ajansı, 1.000 kişilik alım ilanı (2025)

Bu sayfa bilgilendirme amaçlıdır; kesin bilgi için ilgili kurumun ve ÖSYM’nin resmî duyuruları esastır.